Hervorming?

Dit jaar herdenken we de Reformatie, die 500 jaar geleden is begonnen als een vernieuwingsproces in Wittenberg met de 95 Thesen of Stellingen van de monnik Maarten Luther. Een vernieuwingsproces dat overigens al langer gaande was. Denk aan de “Broeders des Gemenen Levens” in ons land en aan Johannes Hus in Tsjechië. De tijd was er kennelijk rijp voor. In Europa en in Duitsland heerste armoede en ontevredenheid. Ontevredenheid ook over de rijke kloosters en de in luxe levende priesters. Kerk en overheden hielden elkaar de hand boven het hoofd om hun macht te kunnen behouden.
 
En …. Kerk en Macht is een gevaarlijke cocktail!
 
De boze burger, zo zouden we ze nu noemen, wilde het anders en toen kwam Luther, die deze onvrede voor een deel benoemde en zich keerde tegen de machtige en rijke kerk, die steeds meer geld nodig had voor prestigieuze projecten als de St. Pieterskerk.
 
Op een ongelooflijk snelle manier heeft die hervormingsbeweging zich over grote delen van Europa verbreid en op een even snelle wijze werden de scheuren duidelijk tussen de opvattingen en ideeën van Luther, Zwingli en Calvijn. De hervorming van de Rooms Katholieke kerk was mislukt en de reformatorische geloofsgroeperingen versplinterden; een proces dat tot op de huidige dag voortduurt. Om het dicht bij huis te houden: tel eens de verschillende protestantse en evangelische gemeenten in Nijkerk!
Even talrijk zijn de verschillende namen die we gebruiken: luthers, hervormd, gereformeerd, evangelisch, protestants. Die laatste term is bij ons in gebruik; we zijn immers een onderdeel van de Protestantse Kerk in Nederland.
Het woord protestant is uiteraard afgeleid van het woord “protest”.
Protest tegen wat?
Op 19 april 1529 protesteerden namelijk de evangelische vorsten en vrije rijkssteden bij de Rijksdag te Spyer/Spiers tegen het terugdraaien van vrijheid van godsdienst in verschillende staten.
“In zulke zaak geloven wij de wil van God boven alle menselijk gezag te moeten stellen, en Hem, die Koning der koningen en Heer der heren is, naar ons geweten te moeten gehoorzamen”.
Hoe reformatorisch willen we het hebben?
 
Op onze Luther- en Bachvakantie afgelopen september hebben we uiteraard ook de Stadtkirche in Wittenberg bezocht waar Luther veel heeft gepreekt en waar het avondmaal voor het eerst in het Duits en in beide gedaanten werd gevierd, d.w.z. de kerkgangers kregen brood èn wijn. Er staat een werkelijk prachtig “Reformationsaltar” van de befaamde Cranach, die schilderde wat Luther leerde.
De Bijbel ligt open, de linkerhand van Luther ligt erop en hij legt uit, hij preekt en wijst met de rechterhand naar het enige dat telt: Christus en Dien gekruisigd.
De parallel met onze Nijkerkse Kruiskerk is treffend: wij, kerkgangers, zien ook een opengeslagen Bijbel, de predikant die uitlegt en het kruis.
De renaissancekunstenaar Cranach beeldde dus met verve uit wat Luther verkondigde, maar er was nog een kunstvorm die Luther van groot belang vond: muziek.
“Ik houd van muziek, na het woord van God is muziek de grootste schat op aarde”. Muziek werd tot een merkteken van zijn hervorming: “Gods woord wil gepreekt èn gezongen zijn, want het woord doet een beroep op het verstand, het zingen op gevoel; beide moeten samenvallen om de ziel te ontroeren”.
Later heeft Johann Sebastian Bach laten zien hoe sterk tekst en muziek ons kunnen raken en ontroeren. De Matthäuspassion raakt gelovigen en ongelovigen evenzeer.
 
De drommen toeristen die dit jaar de z.g. Luthersteden bezoeken worden overdag in prachtige Evangelisch-Lutherse kerken verrast met o.a. een z.g. “Orgelandacht”: een paar Bijbelteksten, soms een korte toelichting daarbij en vervolgens prachtige orgelmuziek, waarbij de Marseillaise van de Reformatie niet kan ontbreken: Luthers “Ein feste Burg ist unser Gott”.
In Duitsland kan het niemand ontgaan: 500 Jahre Reformation, 500 jaar Reformatie.
 
Arie Sterk
E: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
 

© Gereformeerde Kerk Nijkerk   Leden   Account aanmaken?   ANBI   Privacy