De schaduw kanten van het leven (I)


Ik vroeg aan de verpleegkundige de code om de deur te kunnen openen van de gesloten afdeling van het verpleeghuis. In de frisse buitenlucht overviel mij een dubbel gevoel. Aan de ene kant dankbaarheid omdat ik kan gaan en staan waar ik wil, aan de andere kant weemoed omdat ik iemand achterliet die in de goede jaren een vriend voor mij was waarmee ik zoveel heb gedeeld.
Nu weet hij mijn naam niet meer. Hoe verdrietig dit ook voor mij is, ik denk aan de pijn van al die mannen en vrouwen die jarenlang met elkaar hebben geleefd, het verdriet van dochters en zoons, van broers en zussen die een dierbare zo anders hebben zien worden waarbij deze soms zelfs hun eigen naam niet meer weten.
Ik ga voorbij aan de tijd die voorafgaat voordat iemand opgenomen wordt in een verpleeghuis. Om recht te doen aan datgene wat daarbij allemaal speelt zou een apart hoofdstuk geschreven kunnen worden. De gestelde diagnose, het medische traject dat afgelegd wordt en de bureaucratie waarmee men te maken krijgt, om nog maar te zwijgen over de grote impact die dit alles voor de direct betrokkenen heeft, het zou een lange waslijst worden.
Marianne van Beinum, pastor te Amsterdam citerend: “De bureaucratische industrie heeft zich in de verzorging gedrongen. Het aantal mensen dat direct contact heeft met patiënten, bewoners of cliënten is steeds kleiner geworden. Het aantal dat zich vanachter een bureau met het verzorgen, verplegen en genezen bemoeit, is steeds toegenomen. Ik heb bewondering voor de trouw en liefde van eenvoudige, gewone, naamloze mensen, verzorgers, familie en vrienden, die vaak voor onmogelijke taken staan. Die meer doen dan ze kunnen. Die de menselijkheid en de menselijke waardigheid overeind houden. Hulpverleners worden soms met een stopwatch naar van hen afhankelijke mensen gestuurd en mogen niet langer dan een vooraf bepaald aantal minuten bezig zijn. Zij krijgen de schuld als er iets niet goed gaat. Zorg is een 'papieren product’ geworden. Kwaliteitshandboeken, protocollen, verbeterplannen, proceswerking, behandelovereenkomsten, het houdt een carrousel van werk in stand. Bij dit alles is marktwerking bepalend. Wat persoonlijk was, wat een gezicht had, ogen, handen, stem, is uitgedrukt in geld. Maar een mens is geen handelswaar, zijn hulpeloosheid geen koopwaar.
Als jij spreekt over zorg die onbetaalbaar is, dan geef je daarmee indirect aan dat je vindt dat ouderen een last en te duur zijn en er maar beter niet meer zouden kunnen zijn. Gelukkig dat veel ouderen tot op hoge leeftijd perfect voor zichzelf kunnen zorgen. Voor de bijdrage, die zij aan de economie hebben geleverd waardoor wij nu in welvaart leven, kunnen wij onze dankbaarheid tot hen uiten door hen, die een beroep op de zorgverlening moeten doen, de zorg te geven die zij verdienen. Ontroering, menslievendheid is kostbaar en onbetaalbaar, zo vindt deze dominee.”

Opname in een verpleeghuis.
Mensen, die in een verpleeghuis worden opgenomen, mogen terecht rekenen op aandacht en zorg. Door hun ernstige handicap hebben ze die extra zorg en aandacht nodig om verder te kunnen. Een opname in een verpleeghuis betekent alles achterlaten wat vertrouwd en dierbaar was: buurt, huis, eigen tafel en bed en soms ook degene met wie je tafel en bed deelde. Zij of hij komt voortaan op bezoek, maar het samenleven is voorbij. 'Tot de dood ons scheidt,’ heb je lang geleden beloofd. Een opname in een verpleeghuis scheidt partners op een wel heel bijzondere en pijnlijke manier.
In "Woord en dienst” schreef verpleeghuispastor ds. A. van Houwelingen jaren geleden over de ervaringen van "partners van verpleeghuispatiënten.” Wat daarin sterk naar voren komt is het intense verdriet vanwege de ingrijpende veranderingen die plaats vinden. Niet enkel na de opname in een zorginstelling maar ook de tijd eraan vooraf wordt er intens geleden.
Soms legt onbegrip van de omgeving nog een extra last op de schouders van de achterblijvers.
Wat hij publiceerde wil ik graag met u delen.

De huwelijksrelatie verandert.
Een vrouw vertelde dat ze een hele dag in het ziekenhuis had doorgebracht voor onderzoeken. Op de terugweg was ze, hoewel erg moe, toch nog even bij haar man langsgegaan in het verpleeghuis, waarop die man zegt: ”Wat ben je laat vandaag” en het daarbij laat. Geen vraag, geen aandacht voor wat zij die dag heeft meegemaakt.
Het gebrek aan privacy in een verpleeghuis is daarom ook niet het enige probleem, maar dat je als echtpaar zover gekomen bent, dat je bijna geen privacy meer nodig hebt!
Iemand vertelde dat ze het bijzonder moeilijk vond om alleen met haar man te zijn, omdat ze hem niet echt meer bereiken kon. Het benauwde haar, zomaar zonder echt contact, naast hem te zitten. Natuurlijk is elke situatie weer anders, maar de overeenkomst is, dat het huwelijk van vóór de opname, en soms al daaraan vooraf in de thuis situatie niet meer bestaat, terwijl je man of je vrouw er nog wel is. Degene die je steun en toeverlaat is geweest, vraagt veel aandacht en zorg. Soms kan de partner daardoor geen kant uit. Enerzijds ben je er heilig van overtuigd dat je je partner die zoveel voor je betekende, nú zeker niet in de steek mag laten, anderzijds vraag je je in wanhoop af hoelang dit vol te houden is.

In veel gevallen is de huwelijksrelatie volledig van karakter veranderd. Het wederzijdse geven en ontvangen is eenzijdig géven geworden, waar je soms uitgeput van wordt. Daarbij komt dat je in verschillende werelden bent gaan leven. De wereld van de opgenomen partner wordt klein, beperkt zich vaak tot de gebeurtenissen en het ritme in het verpleeghuis. Soms geef je het dan maar op om over dingen te praten, die voor jóu van belang zijn, omdat de partner je dikwijls niet meer begrijpt.
Toch bezoeken vele vrouwen én mannen met grote regelmaat en trouw hun partner in het verpleeghuis, soms jarenlang, vaak elke dag. In het weekend is de partner, zo lang als dat gaat, soms thuis. Dat laatste kan soms een nog grotere opgave zijn dan zelf op bezoek gaan. Terwijl juist de partner in het verpleeghuis deze weekenden thuis niet wil missen bij alle verliezen die hij/zij toch al heeft geleden.

Slot volgt

Bernhard H Steenwijk
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Downloaden Kruiskerk-app

t,b,v, Apple ios en Android
app store 117x35
google play 116x35