Hemelvaartsdag…..

 
Nee, Hemelvaartsdag is geen topper in het kerkelijk jaar. Veel kerken blijven gesloten. Sowieso in deze tijd. Maar daar waar de deuren van kerkgebouwen in de afgelopen jaren wel opengingen was het zelden druk. Het is meer zo’n dag geworden waarop we er massaal op uit trekken of in de tuin gaan werken. De idee van een christelijke feestdag is op de achtergrond geraakt.
Het klinkt ook abstract: Hemelvaartsdag. Het woord is daarnaast oubollig. Wat het oproept is het beeld van een soort wolkentaxi. Het sluit ook niet aan bij de grote gebeurtenissen van het menselijk leven. Kerst en Pasen doen dat bijvoorbeeld wel. En die christelijke feestdagen kunnen je dan ook vieren zonder je veel aan te trekken van de oorspronkelijke christelijke betekenis. Dat is lastiger met een veel abstracter thema als ‘Hemelvaartsdag’.
Natuurlijk kun je het accent leggen op de betekenis van het kerkelijk jaar. Daarin heeft Hemelvaartsdag inderdaad een eigen plek – tussen Pasen en Pinksteren. Maar daarmee komt de betekenis van Hemelvaartsdag nog niet dichtbij – wat betekent dit voor ons vandaag de dag?

Verdwenen?

Als ik een poging mag wagen deze vraag te beantwoorden wijs ik allereerst op de grote vraag voor de kerk in deze tijd: waar is God in onze wereld? De vanzelfsprekendheid van kerk en geloof zijn in de Westerse wereld verdwenen. Kerk bevindt zich in de marge. Velen hebben God niet meer nodig, menen zij. Wetenschap en techniek lijken het antwoord te geven op de grote levensvragen. Ons rest nog te genieten, want dat lijkt het hoogste levensdoel van veel mensen: geniet ervan! (en wees een beetje aardig voor elkaar). Steevast zie ik een patroon bij bijvoorbeeld uitvaarten: de grootouders hebben een band met de kerk, de kinderen nog een beetje, en de kleinkinderen hebben veelal nauwelijks een idee waar het over gaat in de kerk. God lijkt wel verdwenen uit onze wereld en uit ons leven…. Dat plaatst ons voor de grote vraag waar kerk en gelovigen voor staan in deze tijd: is God aanwezig, en wat verwacht Hij van ons, hoe ervaren we Hem?

Hemelvaart: afstand

En precies dat is het een thema op Hemelvaartsdag. Er wordt afscheid genomen. Er ontstaat afstand. De leerlingen staren Jezus na. In die houding ligt het besef van de afstand die er voortaan is. Er ligt iets weemoedigs in, dat hoort ook bij afscheid nemen. Overigens begint de bijbel met afstand: de afstand die ontstaat als de mens uit het paradijs verwijderd wordt. Er is dus zelfs verwijdering, vervreemding. Hemelvaartsdag bepaalt ons bij de afstand die er is tussen God en mens. De ervaring van de moderne mens dat God niet zomaar aan de oppervlakte van het leven te vinden is mag serieus genomen worden! In diverse gelijkenissen kondigde Jezus zijn naderend vertrek ook aan. Denk aan de bekende gelijkenis over de talenten.

Nabijheid?

Natuurlijk is met afstand niet alles gezegd. Hemelvaart gaat ook over nabijheid. Er is het uitzien naar Pinksteren. Er is de belofte van Jezus dat Hij ons niet ‘als wezen’ zal achterlaten. Het geloof leeft van het vertrouwen dat God aanwezig is, nabij is, en ons niet overgelaten heeft aan de doodsheid en dorheid waar het menselijk bestaan op uitloopt. Christenen spreken en horen graag over die nabijheid. Dat willen we ervaren, delen. Veel hedendaagse populaire christelijke muziek gaat over de ervaring van Gods troostende nabijheid: te mogen zweven als een arend, gedragen door de kracht van Gods liefde…..

Afstand en nabijheid!

Je kunt de afstand tussen God en mens benadrukken, zoals wellicht vroeger meer gebeurde dan nu. Dan krijg je of de prediking van een strenge en afstandelijke God, of de prediking van mensen die zichzelf en de wereld gaan redden zonder God daar echt bij nodig te hebben. Je kunt ook de nabijheid van God benadrukken, en dat is eigentijds. Geloof wordt dan al snel hooggestemd. Als je niet oppast, overstem je de moeilijke kanten van leven en geloven met al je goedbedoeld geloofsenthousiasme  (sommigen overschreeuwen dat zelfs…).
Voor mij zit de kern van geloof in het juiste evenwicht tussen die twee: afstand en nabijheid. Beide is waar. Zowel afstand als nabijheid vormen een stukje van de kern van ons geloof. Het een kan niet zonder het ander. Wie dat evenwicht verliest, slaat door. Geloof beweegt zich in de spanning tussen afstand en nabijheid. We zoeken God. We doen dat omdat Hij niet zomaar dichtbij is. We ervaren afstand. De wereld is van God vervuld, maar dat kan je blijkbaar zomaar ontgaan. We zullen met hart en ziel op zoek moeten, met heel ons bestaan. We gaan makkelijk aan God voorbij. Maar daarbij past de vraag die de mystici altijd al stelden: waarom zagen wij Hem niet? Waarom onze ogen bevangen (zoals de Emmaüsgangers al van zichzelf zeiden!)? En zeker: God laat zich vinden. God is aanwezig. Maar niet op een presenteerblaadje. Niet op afroep.

Hemelvaart: de kern

Hemelvaart plaats ons daarbij bij de kern van de uitdaging die geloof vormt. We staan als de leerlingen van Jezus naar de hemel te staren. Maar daar zien wij Hem niet. We zullen op weg moeten. Zonder zijn directe aanwezigheid. Dat voert ons terug naar wat geloof in de kern van de zaak is: hopen, vertrouwen, ook als je niet ziet, als je niet begrijpt, als je geen oplossing weet, als je geen antwoord hebt, als er geen goed gevoel is, als je niet zweeft. Hemelvaart werpt ons terug op onszelf. Niet om op eigen kracht verder te gaan, maar wel om na te gaan wat de kracht van ons geloof is.

Ds. Egbert Egberts

© Gereformeerde Kerk Nijkerk   Leden   Account aanmaken?   ANBI   Privacy