De hondenslager

Oude woorden verdwijnen en nieuwe komen. Lekker onderuit op de bank liggen wordt tegenwoordig chillen genoemd. En regelmatig moet een update gemaakt worden van het ledenbestand. Gegevens zijn data geworden. Nieuwe woorden worden maar al te graag omarmd, terwijl oude woorden  bijna geruisloos in de prullenbak verdwijnen.
 
Wie gebruikt nog het woord hondenslager?
Trouwe kerkbezoekers als we zijn stappen we graag een monumentaal kerkgebouw binnen, zoals de kathedraal van Chartres of de schitterende Grote of  St. Bavokerk in Haarlem. De kerk in Haarlem is meer dan 100 meter lang en het orgel heeft meer dan 5000 pijpen. Dit orgel beslaat de hele westmuur en is 15m hoog. Voor een organist moet het een droom zijn dat orgel te mogen bespelen. Bij al het moois wat te zien is in dit kerkgebouw springt de  aanduiding hondenslagerskapel er wel uit.
Hondenslager is een begrip uit de oude doos. Zo viel het mij ook op dat het woord preektijger bij de jongere generaties onbekend is. Een verkoopster in de evangelische boekhandel gaf daar blijk van toen ik vroeg naar de jubileumuitgave van de Bond van Nederlandse predikanten, getiteld 'Preektijgers, pastores en pioniers'
 
Wat is een hondenslager?
Ooit hoefden de honden niet aan de lijn. Ze bepaalden zelf hun wegen. Het verschil met onze trouwe viervoeters van nu is overduidelijk.  De straathonden van weleer kon je een schop geven of met een stok slaan, in onze tijd valt dat onder dierenmishandeling. Onze trouwe viervoeter wordt vertroeteld als een kind. Vroeger werden honden  ook wel gebruikt om een kar te trekken. De loslopende honden gingen hier en daar een kijkje nemen  of er wat te snaaien viel en zo kon het gebeuren dat een hond tijdens een kerkdienst  de kerk binnenliep. Dit werd als storend ervaren. Een kerkdienst dient ordelijk te verlopen en daar passen geen rondsnuffelende  honden bij, laat staan blaffende honden.
 
Bovendien is niet iedereen gecharmeerd van honden. De straathonden moesten de kerk uitgewerkt worden en daarvoor was een hondenslager ingehuurd. De man moest soms met harde hand optreden om de honden de kerk uit te krijgen. Hij had een stok meegenomen.

Sommige honden overleefden het niet, zo hardhandig voerde de hondenslager zijn opdracht uit. Vandaar de naam.
Later werd de taak van de hondenslager anders ingevuld. Jeugdige kerkgangers waren soms al te luidruchtig op de achterste rijen van de galerijen. Het was een ontmoetingsplaats van jongeren en de jeugd zat daar maar wat graag.  Ze wisselden nieuwtjes uit aan elkaar. En naar de dominee luisteren was er niet of nauwelijks bij.
Onder de preek moesten ze hun mond houden zodat de predikant ongestoord zijn preek kon houden.
Zo niet dan kwam de hondenslager daar een eind aan maken maar deed dat soms zo luidruchtig dat alle kerkgangers konden meegenieten. De hondenslager van toen kun je zien als een hulpkoster van nu, maar dan wel met een heel andere taakomschrijving.
 
Mijn grootvader was ooit hondenslager in de Koepelkerk in Leeuwarden.  De jeugd had al gauw in de gaten hoe ze hem in beweging moesten krijgen.
Bij het minste of geringste stoof mijn grootvader naar de plaats des onheils om de herrieschoppers tot stilte te manen. En als hij het nodig vond trad hij zelfs vrij hardhandig op.
Na de dienst werden de ouders  ingelicht en volgde er geen allerhartelijkst onthaal thuis. Soms vielen er klappen.
 
Mijn vader had er een hekel aan dat mijn grootvader deze taak in de kerk vervulde, want na elk optreden van mijn grootvader werd mijn vader daarop aangesproken.
Voor een jongen van een jaar of 16 is dat echt niet leuk. .
Tegenwoordig is er geen werk meer voor een hondenslager omdat de jongeren  nu bij hun ouders zitten, of niet meer naar de kerk gaan.
 
Het sociale aspect van de kerkgang moeten we niet onderschatten. Voor dat de dienst begint wordt er druk gepraat. Geroezemoes alom. In een kerkdienst gaat het om ontmoeting. We doen dat voor en na de dienst, jongeren deden het ook tijdens de dienst en daar was het kerkvolk niet van gediend. Nieuwtjes werden uitgewisseld.
Waar jongeren zijn willen ook jongeren komen. Waar jongeren ontbreken daar kun je moeilijk jongeren naartoe krijgen. De hondenslager is niet meer nodig. Gelukkig zullen we maar zeggen, al zit daar wel een maar aan verbonden.
Voor de toekomst van de kerk hebben wij de jongeren hard nodig.

A. A. Nottelman

↑ Top  

© Gereformeerde Kerk - Nijkerk 2018   Leden   Account aanmaken?   ANBI   Privacy